Halıcılık sektörü, 30 bin çalışanıyla yaklaşık 150 bin kişinin hayatını doğrudan etkiliyor.

Güneydoğu Anadolu Halı ihracatçıları Birliği Başkanı Selahattin Kaplan, dünyadaki en büyük halı üreticisi şehrin Gaziantep olduğunu belirtirken bu yılki ihracat hedeflerinin ise 1 milyar doları aşmak olduğunu söyledi.

Gaziantep’in halıcılıkta kendi kendine rakip bir şehir olduğunu ifade eden Kaplan, halı sektöründeki başarıyı ise, “yenilikleri ve gelişmeleri takip” etmek şeklinde özetledi.

Halıcılık sektörüne bir makineyle başlayıp bugün bine yakın çalışanı ve Türkiye’de ikinci büyük halı kapasitesine sahip fabrikası bulunan Kaplan, yurt içinde bürokratik hiçbir sıkıntı olmadığını, ancak yurt dışında gümrük vergilerinin yüksek olduğunu dile getirdi.

Bürokratlarla çok işleri olmamakla birlikte siyasi iradeyle bir sorunları olmadığının altını çizen Kaplan, Gaziantep’in halı sektöründe yeni pazarlar yarattığını, Avrupa ülkeleri ve ABD’nin ana pazarlar arasına girdiğini vurguladı.

Gaziantep’te üretilen halının, dünyanın pek çok ülkesini ihracat edildiğini hatırlatan Kaplan, halı üretiminde kullanılan makinelerin tamamının ithal olduğunu açıklarken, ham maddede de önemli oranda dışa bağımlı olunduğunun altını çizdi.

Kaplan, dünya ile ticaret yapan Gaziantep’in Nisan ayında gerçekleşen Paskalya bayramı da dahil yurt dışındaki özel günlerden etkilendiğini hatırlatırken, batılı ülkelerle ticaretin arttığına dikkat çekti.

Selahattin Kaplan kimdir?

1967 Gaziantep Oğuzeli doğumluyum. 25 yıldan beri halı sektöründe çalışmaktayım.

İşçilik de yaptım, halı da dokudum, hamallık da yaptım. Sektörün her aşamasından geçtim.

Şu anda iki tane şirketimiz var: Dost Kardeşler ve Kaplan Kardeşler. İplik ve halı üretiyoruz. Bine yakın çalışanımız var. Türkiye’de ikinci büyük halı kapasitemiz var.

Firma olarak Türkiye’de ikinci kapasiteyi sahip firma, mı dediniz?

Evet kendi ipliğimizi kendimiz üretiyoruz. Son dört yıldır Türkiye’de ihracat birincisiyiz.

Şu anda yeni halı ihracatçı birlikleri kuruldu. Sektörümüz bizi başkan seçti. Başkanlıktayız şimdi.

Daha önceden düşünüyor muydunuz başkan olmayı?

Aklımda yoktu. Arkadaşlarımızın teveccühü. “Siz bu işe daha layıksınız” dediler. Bizi aday gösterdiler. Bir başka rakip aday da çıktı. Kısmet bizeymiş biz kazandık.

Şimdi elimizden geldiği kadar sektörün menfaatleri doğrultusunda çalışmalar yapmaktayız.

Bu işin hamallığı da dahil her aşamasında çalıştım, dediniz. Kaç makine ile başladınız? Bunu, nereden nereye geldiğinizi anlamak açısından soruyorum.

Bundan 25 yıl önce Ünaldı bölgesinde bir makineyle başladık. Kardeşlerim tezgahlarda çalışırdı. Oradan devam ettik. Gittikçe iş büyüdü. Çalışarak dişimizle tırnağımızla geldik. Yukarıdan zembille gelmedik, küçükten büyüdük. Hazır kurulu bir işimiz yoktu. Şu anda yine çalışmaktayız.

Sektörün durumu nasıl?

Sektörümüz 2010 yılına iyi bir giriş yaptı. Rakamlarımız da yüksekti. Son iki aydan beri mevsimsel olarak düşüş olmasına rağmen ihracatımız yüzde 20 artışta.

Bu yılki hedef ne?

Yıl sonu hedefimiz yüzde 30-35 arasında artış sağlayarak 1 milyar dolar ihracat hedefini aşacağız inşallah.

Macaristan, Ukrayna, Türkmenistan gibi ülkeler Doğu bloku halıya doydu mu?

Halıya doyum olmaz. Günlük kullanım ürünüdür. Halının bir çeşidine doyulur. Yeni bir tasarım, yeni bir kalite çıkarırsan. Ar-Ge yaparsan yeni bir ürün geliştirirsen durmadan devam eder gider. Durmadan yenilik istiyor zaten. Bizim çoğu zaman bir yıl sattığımız ürün çok azdır. Ürünleri geliştirerek yenilik yaparak.

Antep halı sektörünün dünyadaki sektörel yüzdelik payı ne?

Antep’teki halı sektörü dünyanın yüzde 30 halı kapasitesine sahip.

Belçika’dan sonra en yüksek üretim Antep’te değil mi?

Hayır hangi Belçika ya? Dünyadaki parça halı üretiminin yüzde 30’unu Antep üretiyor. Belçika’nın üç misli kapasitemiz var.

Belçika’da 250 tane makine var. Bizde Antep’te 800 tane makine var. En yakın rakibimiz Belçika’nın üç misli kapasitesine sahibiz. Belçika kaldı mı? O eskidendi.

Başka bir rakip de mi yok o zaman?

Şu anda bizim tek rakibimiz kendimiziz.

Bu bir avantaj mı?

Bunun avantajları da var, dezavantajları da var. Sektör kapasite olarak da kalite olarak da bizim elimizde. Bu sektörü iyi yönlendirirsek. İyi ürünler geliştirirsek sektörün önü açık.

Ama iyi yönetemezsek, yeni ürünler geliştiremezsek tıkanır kalırız.

“İyi yönetemezsek”ten kaygı nedir?

Şu anda iyi yolda iyi olarak gitmekteyiz. Ama eskiden halıcılık yapıp kendini yenilememesine rağmen ben 50 yıllık, 30 yıllık halıcıydım, dönemi kalmadı. Ne kadar yenilik yapmışsan, ne kadar yeni ürün yapmışsan o kadar ilerdesin.

Teknolojide durum ne?

Teknolojimiz iyi teknoloji sıkıntısı yok. Şu anda dünyanın en iyi teknolojisi bizde. Bu teknoloji varken bu kez yeni ürünler ve yene kaliteler geliştirmek zorundasın.

Teknoloji açısından baktığımızda yüzde kaç dışa bağımlılık var?

Hammaddemizin mi?

Hayır makinenin.

Makinemizin tamamı yabancı.

Peki hammadde de durum ne?

Ham maddenin de büyük bölümü ithal. Örneğin polip burada üretiliyor ama polipin ham maddesi ithal. Jüt ithal.

Yüzde kaçı?

Tamamı ithal jütün. Polip burada üretiliyor, ama polipin ham maddesi ithal geliyor. Burada bir petkim var orada da çok düşük kapasitede. Tamamı ithal geliyor. Ama burada işçilik, katma değer sağlıyor, diyelim bir firmanın 10 milyon dolar ihracatı varsa ithalatı 5 milyonu geçmez. En az yüzde 50 buraya katma değer katıyor.

Gaziantep’in halıda başarılı olmasının nedeni nedir?

Antep sadece halıda değil, her konuda başarılıdır.

Ama halıda çok iddialı…

Bizim Irak’la, Rusya’yla daha yakın olmamız özellikle Türki Cumhuriyetleri ile. Halıcılığımızın gelişmesini sağlayan ülkelerin başında Türki cumhuriyetleri ve Rusya geliyordu.

Değişti mi pazarlar?

Evet onlar birinci sıradaki pazarlarken, şu anda sıradan pazarlar haline geldi.

Yeni pazarlar hangileri?

Amerika Birleşik Devletleri, Ortadoğu, körfez ülkeleri, Avrupa ülkelerinde çok iyiyiz.

Almanya’ya 10’uncu saradayken bugün ihracatımızda 2. sırada gelmekte.

Siyasi irade sorunlarınıza yetere kadar ilgileniyor mu? Yaptığınız talepler, sunduğunuz öneriler dikkate alınıyor mu? Bürokratik konularda yardımcı mı olunuyor, yoksa bir takım sorunlar mı yaşıyorsunuz?

Türkiye bazında hiçbir sıkıntımız yok. Yurt dışında ufak tefek sorunlar olabiliyor. Özellikle bu bizim yapmış olduğumuz ürünler nihai ürünler olduğu, tüketiciye giden ürün sattığımız için her ülke kendi ülkesinde yatırım olmasını desteklediği için bize yüksek gümrükler uyguluyorlar.

Özellikle Arap ülkeleri; örneğin Fas, Suriye, Mısır, Ürdün. Bunlarla serbest ticaret anlaşması imzalanmış. Biz yurt dışındaki pek çok ülkeyi sıfır yapıp, bizimkileri kademe kademe yapacakken biz 10 yıla yaymışız. 10 yıla yayılmış olmasına rağmen yine de bu kurala uymuyorlar. Gümrük vergileri uyguluyorlar, bu noktada sıkıntılarımız çok fazla.

KDV’nin 18’den 8’e inmesi etkiledi mi?

KDV’nin yüzde 8’e inmesinin avantajı da oldu, dezavantajı da oldu. Avantajının olması gerçek üretici kaldı. Ama diğer taraftan yüzde 18 KDV’nin 8’e düşmesine rağmen hammadde fiyatları düşmedi. Kısa vadede zararı olduysa bile uzun vadede memnunuz.

Kapasitede bir düşüklük yok değil mi? Çünkü pek çok sektörde kapasitenin altında üretim yapıldığı söyleniyor.

Yüzde yüz kapasite değil. Yüzde 60-70 kapasite ile çalışıyor. İnşallah yedinci aydan sonra yüzde yüze çıkar. Mevsimsel bir düşüş var. Genelde üçüncü ayla altıncı ay arasında kapasite düşer.

Yurt dışında 3. ayla 6. ay arasında hani Paskalya Bayramı ve benzeri özel günler olduğu için…

O zaman yurt dışındaki tatil günleri halı sektörünü etkiliyor ha?

Evet Amerika’da tatil olsa o gün havale düşmüyor, para yatırılamıyor. Dünyanın neresinden bir taş düşse bizi etkiliyor tabii ki.

Pazar değişmesi oldu mu?

İki sene önce bizim için ana pazarlar Rusya ve Türki Cumhuriyetleriydi. Krizin olması bizi başka pazarlara yöneltti.

Yeni pazar arayışlarında sorun yaşadınız mı?

Rekabet gücün varsa şartların uyarsa satarsın.

Yüzde 70’lik halı üretiminin ne kadar ihracata gidiyor?

Yüzde 60’tan fazladır. Çünkü üretimin çok büyük bölümü ihracata gidiyor.

Stoka çalışanlar var mı?

Bizde stok ürün olmaz. Stok ürün olduğunda onu yarı fiyatına satamazsın. Siparişler olacak.

Kaplanlar’a ait kaç firma var?

50’ye yakın firma var. Halı sektörünün de yüzde 25-30’u kaplandır.

Emeğimiz ucuz bizim. Sonra halı sektörü bereketli bir iştir.

Gaziantep’te aşağı yukarı ne kadar insanın geçimi halıcılık sektörüne bağlı?

15 bin direkt çalışan 15 bin de san sanayi de çalışan. İplikçi, polipçi nakliyeci hariç 30 bin civarında. Bunları aileleriyle birlikte değerlendirdiğinizde yaklaşık 150 bin kişi.